Meneer De Vries zorgt al jaren voor zijn dementerende moeder. Hij heeft het gevoel dat hij aan een eigen leven helemaal niet meer toekomt. ‘Neem wat meer tijd voor jezelf’, zeggen de mensen om hem heen. Ze bedoelen het goed, maar hij kan het niet. In zijn hoofd is het een grote warboel van gevoelens van liefde, schuld,  woede en frustratie.

Veel mantelzorgers zullen het beeld herkennen. Achttien jaar geleden haalde een kersverse dr - van huis uit verpleegkundige - Mia Duijnstee nog het NOS-journaal met haar promotieonderzoek naar de belasting van familieleden van dementerenden. Wetenschappelijk onderzoek naar problemen van mantelzorgers kwam toen nog maar net op gang. Er is in de afgelopen decennia veel bereikt. De mantelzorgers hebben zich georganiseerd in Mezzo, Landelijke vereniging voor Mantelzorgers en Vrijwilligerszorg. 
Onderzoeks- en opleidingsinstituten schenken steeds meer aandacht aan deze groep. Mia Duijnstee heeft talloze publicaties op haar naam en bekleedt sinds 1993 de door de LSBK gefinancierde leerstoel Familiezorg.  Eerst aan de Universiteit Utrecht en nu aan de Hogeschool Utrecht. Op het openingscongres van Week Chronisch Zieken presenteert zij samen met Michel Jansen vanuit het lectoraat Verpleegkundige en Paramedische Zorg van Hogeschool Utrecht een methode om morele problemen van mantelzorgers bespreekbaar te maken. De bijbehorende lesmodule leert hulpverleners hoe ze met mantelzorgers het gesprek hierover kunnen aangaan.

Eigen agenda bepalen
De gespreksmethode helpt mantelzorgers die in de knel raken te praten over morele problemen waar ze mee worstelen. De methode is uitgebreid getest en legt het accent op het delen van ervaringen met andere mantelzorgers. Vaak gaat het om vragen zoals ‘schiet ik tekort wanneer ik een deel van de zorg overdraag aan de thuiszorg?’ Het gaat niet om het verdedigen of aanvallen van standpunten. Het gezamenlijk zoeken naar antwoorden is het kernpunt van de methode. Met een klein aantal lotgenoten, in een rustige omgeving (wel huiselijk, maar niet thuis) en onder begeleiding van een gespreksleider, bijvoorbeeld van een Steunpunt Mantelzorg. Zo kun je als mantelzorger helderheid krijgen in de moeilijke situaties waarin je keuzes moet maken. Wie dat kan, kan ook beter zijn eigen agenda bepalen en het langer volhouden. En dat is dus zeker ook belangrijk voor degene die je verzorgt. En uiteindelijk voor de hele maatschappij, want de mantelzorgers in Nederland zijn gezamenlijk goed voor vier keer de omvang van de professionele thuiszorg. (CvM)