dinsdag , 22 augustus 2017
Laatste nieuws

Hoe haalt de mantelzorg 2020? (YouTube)

openingscongres_2013

YouTube:

PowerPoint-presentaties:

Verslagen:

Haalt de mantelzorg 2020? Impressie geschreven door Saskia Schakel
Workshop Zorgnetwerken door Sanne Bos
Workshop Samenspel tussen formele en informele zorg door Sanne Bos

Haalt de mantelzorg 2020? Lees hier de impressie geschreven door Saskia Schakel

 ‘Wij zijn voor iedereen en van iedereen’,  zo opent Joan Leemhuis, voorzitter van de Week Chronisch Zieken het openingssymposium ‘Hoe haalt de mantelzorg 2020?’. Het is de 17e editie van de Week, waarin alle mensen met een beperking en hun mantelzorgers centraal staan. Henk Smid, directeur van ZonMw en tevens dagvoorzitter houdt vervolgens een interview met prof. dr. Marjolein Broese van Groenou en dr. Rick Kwekkeboom. We leren dat er een verdubbeling van de 75-jarigen aankomt met als een gevolg een stijging van de vraag naar langdurige zorg. De aandacht van de onderzoekers zal de komende jaren uitgaan naar de ‘onzichtbare mantelzorgers’, zoals buren en andere vrijwilligers die de primaire mantelzorgers ondersteunen. De scheiding tussen deze vrijwilligers en de mantelzorgers zelf is in huidig beleidsvorming en onderzoek te groot. Ook tussen mantelzorgers en de zorgprofessionals vindt er nog te weinig ontmoeting plaats. Staatssecretaris Martin van Rijn krijgt vervolgens het woord en ook hij stelt dat de zorgprofessionals en de 2,5 miljoen mantelzorgers die we in ons land hebben niet zonder elkaar kunnen en samen het hart van de Nederlandse gezondheidszorg vormen.  Kwaliteit, houdbaarheid en betrokkenheid zijn de drie kernthema’s waarop hij toekomstig beleid wenst uit te zetten. Het gaat hierbij om meer aandacht voor individuele persoonlijke behandeling, wat men vanuit de gemeentes beter hoopt te kunnen faciliteren dan vanuit de staat op nationaal niveau, het betaalbaar houden van de langdurige zorg voor iedere Nederlander en hierbij meer oog te hebben voor mantelzorgers en vrijwilligers.

Door een forumgesprek met Diana Monissen, bestuursvoorzitter van De Friesland Zorgverzekeraar, Eric van der Burg, wethouder gemeente Amsterdam, en Juliette van Zuijlen vanuit haar rol als mantelzorger, weten we vervolgens dat de intenties bij gemeente en zorgverzekeraar er zijn om van de bureaucratie af te stappen, meer integraal naar de zorgvraag per gemeente te kijken en dat de wens er is om over grenzen heen te kijken.

Bijzondere mantelzorg

Dat de werkelijkheid op dit moment iets minder rooskleurig uit kan pakken, leer ik vervolgens in workshop 1 ‘Bijzondere mantelzorgers’, een van de twaalf workshops die het symposium aanbiedt. Bijzondere mantelzorgers zijn mensen die voor iemand zorgen met een psychiatrisch probleem of een verstandelijke beperking. Dertig mensen zijn aanwezig, waarvan een groot deel zelf ook mantelzorger is. Dat voor deze mensen de zorgsituatie bijzonder en extra zwaar is wordt meteen duidelijk uit hun reactie op cijfers van het SCP die Dr. Rick Kwekkeboom, leider van de workshop, aan de groep presenteert. De reacties uit de zaal op de cijfers zijn sterk kritisch, deze mantelzorgers laten zich duidelijk niet kwantificeren. ‘Dat geldt toch niet voor iedereen’ wordt een paar keer geroepen en ieder in deze zaal is hier overduidelijk en onafhankelijk een individueel en bijzonder geval.

We gaan snel door en Malène Duijst vanuit Clientenbelang Amsterdam houdt twee interviews met Kati Varkevisser en Annelies Faber, allebei moeder van een zoon met een psychiatrische aandoening. Zowel Varkevisser als Faber benadrukken het gevoel van weerstand tegen hen als mantelzorger en stellen dat professionele zorgverleners geen vragen stellen, maar aannames doen. Zij denken vanuit hun rol als organisatie, niet vanuit de cliënt, en bieden enkel zorg terwijl er soms juist structuur nodig is.  Beide vrouwen missen duidelijk de terugkoppeling vanuit de professionals en voelen zich ondergewaardeerd door de ‘expert-denkers’. Iemand in de zaal omschrijft het mooi: ‘We worden door het beleid omarmt, maar in de praktijk genegeerd’.

Werk en mantelzorg

Na een uur verlaat ik met moeite deze zaal, vol verhalen en emoties die eigenlijk meer tijd en aandacht waard zijn, om naar de volgende workshop ‘Werk en Mantelzorg’ te gaan. Hier ontmoet ik Annie Oude Avenhuis van kenniscentrum Movisie, de groepsleider van deze workshop. Movisie heeft in samenwerking met de Vrije Universiteit onderzoek gedaan naar werkende mantelzorgers onder bedrijven die de erkenning ‘Mantelzorgvriendelijk’ ontvingen van de Stichting Werk en Mantelzorg. Na een kennismakingsrondje, waarin blijkt dat iedere aanwezige affiniteit en/of ervaring heeft met de combinatie werken en zorgen, is het tijd voor een quiz waarin de groep zelf schatting kan doen van de verwachte resultaten. Dit is een mooie interactieve aanpak van de presentatie van de onderzoekscijfers en leidt tot interessante gesprekken en eyeopeners bij de mensen in de zaal. Zo ontstaat er bijvoorbeeld een mooie uitwisseling van kennis omtrent de vraag wie er in een organisatie verantwoordelijk is voor de bespreekbaarheid van mantelzorg. In eerste instantie wordt gedacht aan de mantelzorger zelf, die heeft immers  het probleem. Een coach vanuit de zaal vertelt ons dat veel van haar cliënten juist maar niets zeggen op het werk omdat zij bang zijn ontslagen te worden. Dit roept begrip op bij de zaal, zeker in deze economische tijden, en uiteindelijk ontstaat er een consensus dat de arbo-arts bij kort verzuim een meer signalerende functie moet vervullen, de leidinggevende en Human Resources een sfeer moeten creëren die openstaat voor mantelzorgers en dat mantelzorgers verantwoordelijkheid dragen om tijdig aan de bel te trekken. Oude Avenhuis gaat door met de volgende vraag over welke regelingen populair zijn onder mantelzorgers. Dat het inzetten van verlofregelingen als ‘laatste redmiddel’ wordt gezien, en dat men liever flexibel gaat werken en eerder vakantie opneemt, is enigszins verbazingwekkend. Het gesprek gaat op een constructieve en prettige wijze voort en een ieder uit de zaal kan hierin een inbreng doen. Dat pro activiteit en creatief denken bij organisaties nog achterblijft, is één van de belangrijkste aandachtspunten vanuit de zaal. Daarnaast wordt gesteld dat veel werkgevers het thema nog niet geagendeerd hebben en dat voorlichting binnen organisaties een meer prominente plek verdient. Mantelzorg wordt echter een steeds actueler thema en krijgt meer aandacht in de media. Dat Lodewijk Asscher op 18 november een arbeid-zorg-top houdt in Den Haag geeft de burger moed. De tijd vliegt voorbij en ik heb het idee dat iedereen de zaal tevreden verlaat.

Terugkijkend op deze nuttige en bijzondere dag, constateer ik dat er nog een hoop slagen te maken zijn tussen de wensen vanuit het beleid, de behoeftes van mantelzorgers en hun zorgvragers, en de daadwerkelijke uitwerking in de praktijk. Dat de intenties er zijn om deze slagen efficiënt en met oog voor mens en kwaliteit te maken, geven mij echter het vertrouwen dat de Mantelzorg 2020 wel gaat halen. En hoe.

Workshop Zorgnetwerken

Verslag door: Sanne Bos

In deze workshop werden de nieuwste onderzoeksbevindingen over samenwerking tussen mantelzorgers en professionele hulpverleners in de zorgnetwerken van kwetsbare thuiswonende ouderen gepresenteerd. Na een kort vragenrondje, waarbij het publiek kon aangeven in welke categorie zij zich bevonden (mantelzorger, zorgverlener), werden de resultaten gepresenteerd. Uit het onderzoek, dat onder 75 ouderen is uitgevoerd, bleek dat:

  • Variatie in typen zorgnetwerken komt door: de hulpbehoefte van de oudere, de leefsituatie van de oudere en het sociaal netwerk van de oudere.
  • Het aandeel informele zorg kleiner is dan formele zorg in aantal mensen, maar niet in uren.
  • Overleg over de zorg bestaat in 26% van alle informele-formele relaties.

Uit het aantal vragen en opmerkingen die deze conclusies opriepen bij het publiek (voor een groot deel bestaande uit mantelzorgers!), bleek hoezeer dit onderwerp leeft bij de mantelzorgers zelf.

De voorbeeldcasussen van kwetsbare ouderen die vervolgens in groepjes besproken werd, leverden dan ook een veelvoud aan persoonlijke verhalen op. Nagenoeg iedere deelnemer had weleens zorg verleend aan een opa, oma, vader of moeder. De casus van mevrouw Koster, de bedlegerige oudere die met haar zoon Hans (tevens haar enige mantelzorger) samenwoont, riep veel herkenning op. Opmerkingen als ‘de verpleging zou taken van Hans moeten overnemen’ of ‘Hans zou af en toe een nachtje weg moeten kunnen bij zijn moeder’. De meeste van dit soort uitspraken werden vergezeld door een verhaal hoe de deelnemers dit zelf in de praktijk had gebracht bij zijn of haar moeder.

De strekking van de boodschap ‘de mantelzorger, de oudere zelf en de verzorging zouden met z’n allen moeten gaan praten over de zorg voor oudere’, was opvallend aanwezig bij alle groepjes! Op die manier, aldus de deelnemers, kunnen de zorgtaken verdeeld worden over de betrokken partijen en wordt er minder druk op de mantelzorger gelegd. Met meer overleg, samenspel, onderlinge communicatie tussen de mantelzorger, de zorgbehoevende en de professional haalt de mantelzorg 2020!

 Workshop Samenspel tussen formele en informele zorg

Verslag door: Sanne Bos

In deze workshop werden de laatste inzichten uit onderzoek op het gebied van ‘samenspel tussen formele en informele zorg’ gepresenteerd en deze werden vervolgens besproken met het publiek, waarbij het publiek de gelegenheid kreeg om haar eigen ervaringen te bespreken.

Mantelzorgers, cliëntenbelangenbehartigers, managers uit de zorg, professionals in de zorg en zelfs een enkele oudere zorgvrager zelf waren aanwezig. Nadat de samenstelling van het publiek duidelijk was, werd er een korte quiz gestart om de kennis van het publiek op het gebied van mantelzorg te testen. Deze quiz werd met enthousiasme ontvangen, het was duidelijk dat het publiek veel praktijkervaring had met dit onderwerp en men zeer betrokken was.

Vervolgens werden de verschillende mantelzorgtypen besproken, en hoe je deze moet benaderen. De verschillende mantelzorgtypen zijn: de spilzorger, de mantelzorger op afstand en de onzichtbare hulpverlener. Deze informatie riep verschillende vragen op bij het publiek: waarom zijn er richtlijnen voor het omgaan met de typen mantelzorger? Waar komen die vandaan? Want, aldus sommigen van de deelnemers, het is een nogal formele, zelfs onprettige manier van kijken naar mensen die hun medemens proberen te helpen. Het was duidelijk dat deze ‘droge’ informatie voor wat beroering zorgde bij de deelnemers!

Vervolgens werd het SOFA-model besproken. Dit is een model waarin de rollen die een mantelzorger vervuld en hoe mantelzorgers benaderd dienen te worden, zijn vastgelegd. Deze rollen zijn:
– Partner in de zorg, waarmee de verpleging dient Samen te werken
– Schaduw cliënt, die de verpleging dient te Ondersteunen
– Echtgenoot/familielid, de verpleging moet ruimte voor die rol Faciliteren
– Expert, de mantelzorger weet vaak veel van de cliënt en dus zal de verpleging daarmee moeten Afstemmen

Op dit model werd in het publiek gemengd gereageerd. Men was enerzijds neutraal tegenover het model, en vond het misschien zelfs wel handig. Anderzijds, aldus een mevrouw: “Waarom moet de rol van mantelzorger door allerlei modellen geprofessionaliseerd worden?”. Deze reactie vond ook zijn weerklank in het publiek.

Deze workshop maakte duidelijk veel emoties los bij de betrokkenen, wat de zinvolheid van dit soort discussies meteen goed duidelijk maakt! Zeker voor mij is dat hierover nog veel gediscussieerd zal gaan worden in de toekomst!

1 reactie

  1. Geef elke mantelzorger en de VWer financiële vergoeding. En of een onkosten budget. Is broodnodig. Ze maken onkosten voor reizen en kleding. i.p.v. al die workshops. Bovendien kost hun dat ook weer reisgeld en goede kleding en vaak ook nog eten en drinken. een beroepskracht ontvangt toch ook salaris voor dezelfde inzet?

Scroll To Top